Сугыш һәм тыл ветеранына Мөхәммәтхан бабайга хәзергесе көндә 96 яшь

                           ЭФЭТЛЕ  ЕЛЛАР  ХЭТИРЭСЕ

Алар  безнен  поселокта 2-эу  генэ  калды.Эйе, борын  борын  заманда  тугел, э  узган  гасырнын  утлы  елларында  уз-узлэрен  аямыйча, яшьнэп  торган   яшьлек  елларын  туган  илебезнен  иминлеген  саклау  эчен  корбан  иткэн  ветераннарыбыз  турында    бара  суз. Мэхэммэтхан Якупов  сугыш   башлангач та  беренчелэрдэн  булып   военкоматка  юнэлэ.Хэнэре  дэ  ин  хэрмэтле, тыныч  тормыш   эчен  сайланган  булуга  карамастан,( ул-  иген  устеруче,  хэзергечэ  эйтсэк  агрономлыкка  укыган  булган)  илебез  эстенэ  афэт  килгэч,  яшь  солдатларны   эйрэту  эшенэ  алына. Беренче  «Шэкертлэре»  белэн  бергэ     сугышка  да  керэ.Сугыш  синен    нинди  профессия   кешесе  булуына  карамый  шул. Украина  фронтында  каты  сугышлар  вакытында  яшь  командир  каты  яраланып  анын  югалта.Шытыр-шытыр  нэрсэдер  кискэнгэ  анына    килсэ,аягын  кисэлэр  икэн.Батыр  яралы  каты  авыртудан  тагын  анын  жуя.Бик  озак  госпитальлэрдэ  дэваланганнан  сон    кукрэге  тулы  орден-медальлэр  белэн   аны  эенэ  кайтарып  жибэрэлэр.

                                         Кызы  Рэзинэ  сэйлэгэннэрдэн: Эти  яраланып  эйгэ  кайтуы  турында  болай  сэйли  иде  «.Станциягэ  кайтып  тэшкэч, култык  таягына  таянып   узебезнен  якка  карап   жэяу  киттем.Ул  вакыттагы  кешенен   мэрхэмэтлегенэ  исен  китэрлек.Тэн  кунарга  берэугэ  керэм,  ашата-эчертэ, йоклата. Икенче  кэнне  аты  булса,ат  белэн, булмаса   кечкенэ  чанага  утыртып,  тартып,килэсе  авылга  илтеп  куйдылар.Шулай  итеп,  туган  авылыма  3-4  кэн   дигэндэ  кайтып   життем».Тыныч  тормышта   узе  сайлаган  хэнэренэ  тугры  калып,  эшли  башлый.Уз  тинен  табып,  тормыш  кора. Зэйтунэ  апа  белэн  3  ул,3  кыз   устерэлэр,   олы  тормыш  юлына  озаталар.

                       Тик  язмыш  сынаулары  монын  белэн  генэ  бетмэгэн  икэн  эле.Хэлэл  жефетен  югалту  гына  тугел,2  йэрэк  пэрасын  да  мэнгелек  йортка  озатырга   туры  килэ  ана.Никадэр  авырлыклар  кичергэн  карт  солдатнын  йэрэге  тузми,Башкорт  республикасыннан  кызларына  кунакка  килгэн  жирдэн, каты  авырып,  урын  эстенэ  егыла.Сугышта  ун  аягын  югалткан   батырнын  ун  ягы  гел  хэрэкэтсез  кала.

                     Бугенге  кэндэ  Мэхэмэтхан   абый  кияве  хэм  кызы  тэрбиясендэ  эр-яна  эйдэ,тур   башында  ин  кадерле  кунак  булып,  гомер  кичерэ.Эс-  башы  чиста,  тамагы  тук ,эе  жылы.Уз  теле    белэн    эйтэ  алмаса да , бик  рэхмэтле  ул  балаларына,  онык  хэм  оныкчыкларына.Килэлэр , хэлен  белэлэр-Димэк   яраталар,хэрмэт  итэлэр.Кызы  Рэзинэ   эйткэнчэ  «,100  гэ  кадэр  яшэсэ  эйбэт  булыр  иде,96  яшь  кенэ  тула  бит  эле  ана».Амин  берук!Балалар  кадер-хэрмэтен  тоеп ,иминлектэ   Аллахы  Тэгалэдэн  бэрэкэтле  озын  гомер  телэп,  саубуллашып  чыгып  киттек  без  бу  Тэбрис    хэм  Рэзинэ  Вэлиевларнын  жэннэт  бакчасыдай    гэллэргэ  кумелгэн,  эткэлэренен  хэер-  фатихасына  тэренгэн  якты-матур  эйлэреннэн.

                «   Кыз  бала – очар   кош  кебек»- диеп  борынгылар  юкка  гына  эйтмэгэндер. Бу  чыннан да  шулай  икэн.  Ерак  Чита  элкэсендэ  туып-ускэн  Ульяна    исемле  кызга  да  кечкенэ  вакытында  син  Татарстан  Республикасындагы  Новый  поселогында  гомер   кичерэчэксен,  дисэлэр,  «беркайчан  да»-   диеп  жавап     бирер  иде  мэгаен.

                  Курэчэккэ  сугыш  гаепле   дисэн,  бугенге  кэндэге  бэхетле  тормышка  хыянэт  кебек  булачак. Бигрэк  рэхэт  шул,  кэндэ  улы  хэм  килененен  жылы  карашын,тоеп,хан  сараендай  якты   матур-жылы  эйлэрдэ  гомер  кичерулэре.Кэхэр  тэшкэн  сугыш  таныштырды  аны  бу  Татарстан  егете  орудие  командиры   Мэбэрэкжан   белэн.

                      Яшьлек  узенекен  итэ  шул,  тел  белмэу  генэ   мэхэббэткэ  киртэ  була  алмый. Рус  кызы  белэн  татар  егете  бер-берсеннэн  башка  сулыш та  ала  алмый  башлагач кавышалар. Тик   Мэбэрэкжан  абыйга  тагын  бер  ел  хезмэт  итэргэ  калган   булганлыктан,  сэйгэнен  эти-эни  йортына  озатырга  туры  килэ.Ульяна  апа  сэйли:  « Кайтып  тэштем,  бер нэрсэ  анламыйм,  сэйлилэрдэ-   сэйлилэр.Болар   мине  ачуланалардыр  инде  диеп  куркып   утырам.Башта  бик  кыен  булды инде».Ярату  шулкадэр  кэчле  булган, Ульяна  апа  телен  генэ  тугел  хэтта   исемен  хэм  Динен  алыштырган.

      Ул  бугенге  кэндэ   ап-ак  яулык  бэйлэгэн,  кэлгэндэ  бит  очлары  чокыраеп  торучы,  йэзенэ  иман  нуры  ингэн  мэсельман   карчыгы  , акъэби.

                                     8000  км.  араны  кичеп,   мэхэббэте  артыннан  йэгереп  кайтса  да,  язмыш  аны  каты  сынаган,  тик  сындыра  гына  алмаган. Менэ  дигэн  игелекле  уллар  устереп   ,  бугенге  кэндэ, уразасын  тотып, 5 вакыт  намаз   саен  балаларына  онык  хэм  оныкчыкларына  изге  телэклэр  телэп  олы  улы  Ринат  хэм  килене   Гэлусэ  тэрбиясендэ  94  яшен    тутырды.