ВПН-2020: халыкның керем чыганаклары турында
халыкның керем чыганаклары турында мәсьәлә.
2020 елның беренче яртыеллыгында ил халкы пандемиянең гадәттән тыш шартларында яши. 2020 елның 1 яртыеллыгында халыкның тормыш ихтыяҗларын канәгатьләндерү күрсәткечләре үзгәрде. Тукай муниципаль районы буенча 2020 елның гыйнвар-июнь айларында эре һәм урта предприятиеләрдә 37591,8 сум хезмәт хакы тәшкил иткән, узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда 101% ка үсеш. Кулланучылар бәяләре индексын исәпкә алып, узган елның декабренә карата 102,2 %, хезмәт хакы үсеше темпы 98,8% тәшкил итә. Бу эшләүче халыкның реаль хезмәт хакы узган ел күрсәткеченнән 1,2 % ка кимрәк дигән сүз.
Халыкның түләүгә сәләтлелеген чикләү шартларында, ваклап сату товар әйләнеше күләме гамәлдәге бәяләрдә 2018 ел дәрәҗәсенә кадәр кимегән.
2020 елның 1 яртыеллыгында халыкка түләүле хезмәт күрсәтү күләме гамәлдәге бәяләрдә 2015 ел дәрәҗәсенә кадәр кимегән.
Гамәлдәге бәяләрдә җәмәгать туклануы әйләнеше 2014 ел дәрәҗәсеннән түбәнрәк төште – бу өлкә өчен күләмнәрнең тирәнәюенең сәбәбе үз-үзеңне изоляцияләү режимы кертелү белән бәйле-барлык җәмәгать туклануы объектлары бары тик җитештерелгән продукцияне чыгару өчен генә эшләргә мәҗбүр булды.
2019 елның 1 яртыеллыгында бәяләр индексының иң зур үсеше азык-төлек товарларына 104,1% тәшкил итә. Үз-үзеңне изоляцияләү чорында азык-төлеккә һәм беренче чиратта кирәк-ярак товарларына ажиотаж ихтыяҗ мондый үсешкә этәргеч булды.
Халыкның матди хәле кимү темплары турыдан-туры керем дәрәҗәсенә бәйле. Карантин чорында күп кенә предприятиеләрнең эшчәнлеге туктатылды.
Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы мәгълүматларына караганда, 2020 елның 1 яртыеллыгында Тукай муниципаль районында теркәлгән эшсезлек дәрәҗәсе 4,29% тәшкил иткән, бу республика буенча уртача күрсәткечтән 0,53% ка (3,76%) артыграк. Бу коронавирус таралуга, күп кенә эшмәкәрлекнең җитештерү эшчәнлеге булмау белән бәйле чикләүләр фонында килеп чыккан. Хөкүмәт тарафыннан хисап чорында балалы гаиләләргә ярдәм итү, эшмәкәрлек җәмәгатьчелегенә ярдәм итү буенча оператив чаралар күрелде. Нәкъ менә халыкның яшәү өчен бер генә чыганагы булган категорияләре икътисади чикләүләрнең авырлыгын тойдылар.
2010 елгы халык санын алу мәгълүматларына караганда, Тукай районында яшәүчеләрнең 73% тан артыгы яшәү өчен бер генә чыганак (бу хезмәт хакы да, пенсия дә, субсидия дә) булган. Районда яшәүчеләрнең чиреге 25,4% - ике керем чыганагы булган. Район халкының 1,2% - ы яшәү өчен өч чыганак булган.
2010 елгы ВПН мәгълүматлары буенча.
Төрле структура
чыганаклары яшәү өчен
Тукай муниципаль районы халкы
ВНП-2010 мәгълүматлары буенча, Тукайлылар хезмәт хакларыннан тыш, яшәү өчен акча чыганагы сыйфатында иждивение һәм пенсияне (балалар иждивениедә, студентлар стипендияне күрсәткән) ешрак күрсәткән, ә менә шәхси ярдәмче хуҗалыктан алынган керемнәр район халкының 1,7% ы өчен яшәү өчен акча чыганагы булып тора.
Тукай районы – ул Яр Чаллы шәһәре, анда 533,8 мең кеше яши. Ни өчен Тукай халкы өчен шәхси хуҗалыклардан авыл хуҗалыгы продукциясен сату 1,7% тан артмаган.
Барыннан да элек, шәхси ярдәмче хуҗалык алып бару һәм авыл хуҗалыгы продукциясе җитештерү чыгымлы һәм авыр чыгымлы. Шуңа күрә Татарстан Республикасы Хөкүмәте тарафыннан 2016 елдан бирле «Татарстан Республикасы территориясендә шәхси ярдәмче хуҗалыкларны үстерүгә дәүләт ярдәме турында»гы Закон гамәлгә ашырыла. Авыл халкына сыерлар, кәҗәләр һәм кәҗәләр асрауга, мини-фермалар төзүгә, сыерларга хезмәт күрсәтү, яшь кош-корт, товар һәм нәселле таналар һәм таналар сатып алуга дәүләт ярдәме күрсәтелә.
Бәлки COVID-19 күтәрелүе шартларында кризис вәзгыяте җиргә һәм анда авыл хуҗалыгы продукциясе җитештерүгә керем чыганагы буларак мөнәсәбәтне үзгәрткәндер. Моны без 2021 елның апрелендә чираттагы халык санын алу материалларыннан беләчәкбез.
ВПН-2020 сораштыру кәгазьләрендә акча чыганаклары турындагы мәсьәләдә киңәшләр өстәлә:
- уртача хезмәт хакы»,
- «эшмәкәрлек Кереме, үзмәшгульлек"»,
- "үз куллану өчен товарлар җитештерү".
Бу мәгълүмат халыкның эшмәкәрлек мобильлеген, социаль яктан зәгыйфь төркемнәрен исәпкә алырга мөмкинлек бирә, алар аз керемле, күп балалы һәм яшь гаиләләргә ярдәм күләменә йогынты ясый.
Халык санын алуны уңышлы үткәрү-дәүләтнең генә түгел, һәр гражданинның да кайгыртуы. Анда катнашып, без киләчәкне планлаштырабыз. халык санын алу сорауларына җавапларның төп критерие-үзбилгеләнеш. Бернинди документлар да күрсәтергә кирәк түгел, һәм исәпкә алучы да таләп итәргә хокуклы түгел. Бланклар сүз белән тутырыла, әмма җавап бирергә намус белән кирәк, чөнки җыелган мәгълүмат киләчәктә дәүләт тарафыннан төрле программаларны эшләү һәм тормышка ашыру өчен кулланылачак. Моннан тыш, исәпкә алу битләре зарарсызланган, шуңа күрә аларда респондентның исеме билгеләнмәячәк.
Пунктта керем чыганаклары турында сорамый күләме турында-бары тик хезмәт хакы, булсынмы ул, хезмәт хакы, пособие, стипендия һ. б. тулы мәгълүматлар бирәчәкләр артык төгәл картинаны ил вакытта исәпкә алу.
Яр Чаллы шәһәрендә статистика дәүләт хезмәте бүлеге Башлык урынбасары